Ulga rehabilitacyjna

Jeśli jesteś osobą niepełnosprawną ewentualnie utrzymujesz osobę niepełnosprawną, sprawdź, czy poniesione przez Ciebie wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki powiązane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych uprawniają do ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeśli tak, to możesz je rozliczyć przy wypełnianiu PIT.

Pamiętaj!
Każda odliczenie podatkowe to przywilej, z którego możesz skorzystać jedynie wtedy, gdy spełnisz wszystkie warunki. Urząd podatkowy ma prawo skontrolować poprawność dokonanych potrąceń.

Wyjaśnienie najważniejszych pojęć

Osoba niepełnosprawna zaliczona do I grupy inwalidzkiej — to osoba, w stosunku do której orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz niemożność samodzielnej egzystencji albo znaczny stopień niepełnosprawności.

Osoba niepełnosprawna — to osoba, która posiada jedno z poniższych:

decyzję o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności
decyzję o niepełnosprawności, wydane przez właściwy organ na bazie przepisów obowiązujących do 31 sierpnia 1997 r.
orzeczenie przyznające rentę z tytułu rentę socjalną, całkowitej lub częściowej niezdatności do pracy, rentę szkoleniową
decyzję o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16. roku życia, wydane na podstawie odrębnych przepisów

Osoba niepełnosprawna pozostająca na utrzymaniu podatnika — to dzieci przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, macocha, dzieci własne, rodzice współmałżonka, zięciowie, małżonek, synowe, ojczym, pasierbowie, rodzice, rodzeństwo, jeżeli są osobami niepełnosprawnymi, pozostają na utrzymaniu podatnika, a ich dochody nie przewyższają w roku fiskalnym wartości 9120 zł.

Osoba niepełnosprawna zaliczona do II grupy inwalidzkiej — to osoba, w stosunku do której orzeczono całkowitą niezdatność do pracy albo umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Wydatki dające prawo do potrąceń

Nie każdy poniesiony koszt dotyczący osoby niepełnosprawnej uprawnia do odliczeń w ramach ulgi rehabilitacyjnej. Potrąceniu podlegają tylko te koszty poniesione przez podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną lub osobę niepełnosprawną, które zostały przytoczone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych.

Koszty uprawniające do odliczeń dzielą się na:

koszty ograniczane limitami (kwotę przysługującego odliczenia oblicza się z uwzględnieniem "górnego" lub "dolnego" limitu kwotowego)
koszty nielimitowane (odliczeniu podlega cała wydatkowana wartość)

Koszty nielimitowane — należą do nich koszty poniesione na:

adaptacja pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
odpłatny pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, zakładach opiekuńczo-leczniczych, odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne, pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych
opłacenie tłumacza języka migowego
odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne:
- osoby niepełnosprawnej zaliczonej do II lub I grupy inwalidztwa oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16, również innymi niż karetka środkami przewozu sanitarnego
- osoby niepełnosprawnej - karetką przewozu sanitarnego
kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie skończyły 25. roku życia
zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń, narzędzi technicznych ułatwiających wypełnianie czynności życiowych oraz niezbędnych w rehabilitacji, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego
wyposażenie i adaptację budynków mieszkalnych oraz mieszkań, odpowiednio do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem:
- pielęgnacyjno-opiekuńczych, zakładach rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych, w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego
- na koloniach i obozach dla dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25. roku życia oraz młodzieży i dzieci niepełnosprawnej
- na turnusie rehabilitacyjnym
nabycie materiałów, wydawnictw, pomocy szkoleniowych, właściwie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
odpłatny pobyt na turnusie rehabilitacyjnym
usługi opiekuńcze oraz opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w czasie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa

Wydatki ograniczone limitami — należą do nich opłaty poniesione na:

opłacenie przewodników osób niewidomych zaliczonych do II lub I grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa – maksymalna kwota odliczenia w roku fiskalnym wynosi 2280 zł
używanie samochodu osobowego stanowiącego własność lub współwłasność podatnika mającego na utrzymaniu dzieci niepełnosprawne albo osobę niepełnosprawną zaliczoną do II lub I grupy inwalidztwa, które nie ukończyły 16. roku życia lub osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, na potrzeby związane z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - maksymalna kwota ulgi w roku podatkowym wynosi 2280 zł
koszty utrzymania przez osoby niewidome zaliczone do I lub II grupy inwalidztwa psa przewodnika - maksymalna kwota potrącenia w roku podatkowym wynosi 2280 zł
leki, jeśli lekarz specjalista uzna, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki stale lub czasowo. W tym wypadku odliczeniu ulegają koszty w wysokości będącej różnicą pomiędzy kosztami rzeczywiście poniesionymi w danym miesiącu a kwotą 100 zł

Uwaga!
Omówiony katalog kosztów (zarówno limitowanych jak i nielimitowanych) ma charakter zamknięty. Oznacza to, że odliczeniu ulegają jedynie te wydatki, które zostały w nim wyszczególnione. W rezultacie nie możesz odliczyć kosztów związanych np. z opłaceniem wizyty lekarskiej lub dojazdem własnym autem na badania lekarskie. Potrąceniu nie podlegają dodatkowo wydatki (chociażby przytoczone w katalogu), które w pełni zostały opłacone ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, Narodowego Funduszu Zdrowia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych albo w pełni zostały oddane osobie w jakiejkolwiek postaci.

Dokumentowanie wydatków dających prawo do ulgi

Wartość kosztów wyznacza się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Może to być dowód wpłaty na poczcie, faktura, potwierdzenie przelewu bankowego, rachunek, o ile wynika z nich kiedy, ile, za co, kto zapłacił. Wyłącznie w przypadku kosztów limitowanych powiązanych z:

używaniem auta osobowego w związku z potrzebnym przewozem na konieczne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne niepełnosprawnego dziecka, które nie skończyło 16-tego roku życia albo osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa
opłaceniem przewodników osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa oraz osób niewidomych zaliczonych do I lub II grupy inwalidztwa
utrzymaniem psa przewodnika przez osoby niewidome zaliczone do II lub I grupy inwalidztwa

nie jest potrzebne posiadanie dowodów stwierdzających wysokość wydatków. Nie oznacza to niemniej jednak, iż tego rodzaju koszty można odliczyć bez uprzedniego ich poniesienia. Podstawą zastosowania ulgi rehabilitacyjnej jest bowiem poniesienie kosztów na cele rehabilitacyjne lub kosztów ułatwiających pełnienie czynności życiowych.

Bardzo ważne!
Brak ustawowego warunku dokumentowania wysokości uznanych kosztów fakturą, rachunkiem lub innym dokumentem nie pozbawia urzędu podatkowego prawa do zwrócenia się do osoby, która wykorzystała odliczenie, o wykazanie, że spełnia wszystkie warunki do zastosowania ulgi oraz że dany nakład pieniężny był przez nią rzeczywiście poniesiony. Organ podatkowy dokonuje tego w ramach czynności sprawdzających lub w toku prowadzonego postępowania podatkowego.

Jeśli zastosowałeś odliczenie, a po złożeniu PIT rocznego zorientujesz się, że nie posiadasz dokumentów potwierdzających prawo do potrącenia podatkowego, powinieneś jak najprędzej złożyć korektę deklaracji podatkowej.

Jaką sumę możesz odliczyć?

W przypadku wydatków:

ograniczonych "górnym" limitem kwotowym - potrącasz kwotę rzeczywiście wydatkowaną, nie wyższą niż limit wyznaczony w ustawie
częściowo sfinansowanych (dofinansowanych) ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz kosztów oddanych podatnikowi w dowolnej postaci - odliczasz różnicę pomiędzy kosztami rzeczywiście poniesionymi, a kwotą zwróconą w dowolnej formie lub sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków)
nielimitowanych - odliczasz kwotę faktycznie poniesioną
na leki - odliczasz różnicę pomiędzy kosztami rzeczywiście poniesionymi w danym miesiącu, a kwotą 100 zł

Metoda dokonywania odliczeń

Potrącenia możesz dokonać:

od przychodu opodatkowanego ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych
od dochodu podlegającego opodatkowaniu na regułach ogólnych z użyciem skali podatkowej

Odliczenia wykazujesz w formularzu podatkowym PIT-37 lub PIT-36 lub PIT-28, do którego (których) dołączasz formularz PIT/O (informacja o potrąceniach). Potrąceniu od dochodu ulegają te koszty, które nie zostały potrącone na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, nie zostały oddane w jakieś formie. I odwrotnie, odliczeniu - na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - podlegają wyłącznie te wydatki, które nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub odliczone od dochodu. Jeżeli w roku podatkowym, wśród wyżej podanych dochodów (przychodów), uzyskałeś dochody (przychody) z najmu lub umów o podobnym charakterze, pozarolniczej działalności gospodarczej, to z ulgi rehabilitacyjnej możesz skorzystać już w trakcie roku fiskalnego, tj. przy wyliczaniu ryczałtu lub zaliczki ("ostatecznego" rozliczenia dokonujesz jednakże w zeznaniu podatkowym).

Uwaga!
Kwota należnej ulgi, w części w której nie znalazła pokrycia w Twych dochodach (przychodach) w danym roku podatkowym, nie ulega odliczeniu w następujących latach.

Stosownie do postanowień ustawy - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może, w związku z poniesionymi wydatkami uprawniającymi do ulgi rehabilitacyjnej:

ograniczyć pobór wpłat na podatek, jeśli podatnik udowodni, że zaliczki policzone według zasad określonych w ustawach podatkowych byłyby nazbyt wysokie w stosunku do podatku należnego od dochodu przewidywanego na dany rok podatkowy
zwolnić płatnika z obowiązku naliczenia podatku, jeżeli podatnik wykaże, iż potrącony podatek byłby zbyt duży w stosunku do podatku należnego za rok fiskalny lub inny okres rozliczeniowy

Program PIT 2012